پیوندهای روزانه
+ آرشیو +
"زمانی که دشمنان رومی ها نزدیک دروازه بودند،اونا دمکراسی رو کنار گذاشتند و مردی رو برای حفاظت از شهر تعیین کردن.این موضوع به عنوان یه افتخار مطرح نشد،یه خدمت عمومی به شمار اومد."
هاروی دنت به بروس وین ـ از جمله های شوالیه سیاه
"فکر می کنی من شبیه آدمایی ام که نقشه می کشن؟می دونی من کی ام؟سگی که دنبال ماشین هاست ...تبه کارها نقشه دارن ،پلیس ها نقشه دارن،گوردون نقشه داره،اونا نقشه می کشن.آدمهایی که نقشه می کشن،دنبال اینن که دنیای کوچیکشون رو کنترل کنن .من نقشه نمی کشم.سعی می کنم به اونایی که نقشه می کشن نشون بدم که چه قدر تلاش شون برای کنترل چیزایی که واقعآ هستن، تآسف باره."
جوکر به هاروی دنت در فیلم شوالیه سیاه
"شوالیه سیاه" کریستوفر نولان چیزی فراتر از تمامی بتمن های سینما تا پیش از این بوده است. کما اینکه این بتمن جدید تنها نمونه ان است که نام بتمن را با خود همراه ندارد ، و شاید هم "شوالیه سیاه" اولین نمونه از آن باشد که سرنوشت جوکر برای مان به اندازه وشاید حتی بیشتر از بتمن مهم باشد و گویا نولان به خوبی از این موضوع آگاه بوده است و در انتها انگار او هم می دانسته چقدر جوکر برایمان اهمیت دارد که با ناتمام گذاشتن سرنوشت او می خواهد در انتظار بگذاردمان.
و البته دو جمله بالا را می توان از جملات اصلی دانست که درون مایه "شوالیه سیاه " را نشان می دهد. (زمانی که جوکر خود را مآمور کائوس یا هرج و مرج می داند و زمانی که هاروی دنت با اشاره به رومی ها اخلاق گرایی را در جدال خیر و شر زیر سوال می برد.)
بحث اخلاق یکی از وجوه درون مایه ای شوالیه سیاه است که ایده های دیگر مانند هماوردی خیرو شر نمادین فیلم در سایه آن پرورش می یابد.در کنار جوکر که در فیلم مظهر چیزی فراتر از ناپاکی و شرارت است تقریبآ تمام شخصیت های اصلی در طول فیلم چهارچوب های اخلاقی را زیر پا می گذارند.
فرق بتمن این فیلم با دیگر آثار قهرمانان عامه پسند این دو جمله را می توان از جملات اصلی دانست که درون مایه "شوالیه سیاه " را نشان می دهد. زمانی که جوکر خود را مآمور کائوس یا هرج و مرج می داند و زمانی که هاروی دنت با اشاره به رومی ها اخلاق گرایی را در جدال خیر و شر زیر سوال می برد.
فرق بتمن این فیلم با دیگر قهرمانان آثار عامه پسنددر ویژگی های بارز انسانی با تآکید بر ضعف های اوست.و البته می توان این فرض را قائل شد که در اولین مواجه با فیلم همان اندازه که جوکر را تآثیر گذار و باشکوه می یابیم، در ذهن مان نیز گاه فارغ از مایه های تیپیک و شمایل منفی اش ،از نظر اخلاقی به واسطه جذابیت خیزه کننده اش حکمت نامتعارف او و اعتقادش به اهدافی والاتر از اهداف حقیر دیگران می ستاییم .
دیگر شخصیت های این فیلم نیز به گونه ایی طراحی شده اند که در موقعیت های گوناگون با تشکیل جبهه ایی مشترک در برابر جوکر، از او نه به عنوان یک موجود خطرناک بلکه به مثابه یک معادله گنگ و پیچیده ،چیز با عظمتی بسازند.
انگار این جوکر است که می خواهد به مردم گاتهام سیتی بفهماند ان همه زرق و برق و آن همه آرامش که در شهرشان می بینند پوشالی است.
"شوالیه سیاه"اگر ه به اندازه "سرآغاز بتمن"وسواس آمیز و جزئی نگر ولی در ساختار بندی قرص و محکم و جدی گرفتن موضوع و نفرت انگیز نشان دادن خشونت به آن یکی شباهت داردو البته با تفاوتی بزرگ به نام جوکر.
جوکر و بتمن گویی مابه ازای امروزی فاوست و مفیستو هستند.به شکل و شمایل جوکر که نگاه می کنیم با آن گریم و رنگ سفید خود شیطان را یادآور است .نوعی تضاد در جوکر هست به همراه عدم تعلق او به هر مسلک و پوشش مشخصی در قالب موجودی که همه چیز را به مسخره گرفته است.
او بی قانونی و هرهری مذهبی را به عنوان جلوه ای از حضور اهریمن تثبیت می کند.دو بار دو قصه متفاوت را برای زخمی شدن صورتش تعریف می کند که هر دو بی معنی است.لباس های تیره او که از لحاظ رنگ در تضاد با رنگ سبز موها و جلیقه اش است یا نوع راه رفتنش که میان لختی و تندی در نوسان است. صدای او که رگه ای از کشش و اغوای زنانه دارد و هویت جنسی نامتعادلش وقتی که در بیمارستان به شکل پرستار مونث در می آیدتمامآ بر وجودی دلالت دارد که حضورش همچون فلسفه اش از عدم تعلق و آشوب و چندپارگی دم می زند.
همیشه فکر می کردم برای این نقش های غیرمتعارف نمونه ایی بهتر از جانی دپ نیست اما گویا قضاوتم عجولانه بود ." هیث لجر "به این نقش جان می دهد با نقش زندگی می کند و می میرد .
او جوکر را بر پرده تصویر ثبت می کند و انگار با هر نفسش به جوکر جان می دهد و از جان خود به آن تزریق می کند و البته که جدا شدن از این نقش دیوانه وار کار سختی است.
در این فیلم "کریستوفرنولان" بارها و بارها تمامی اصول اجتماعی را به سخره می گیرد .تماس تلفنی که جوکر طبق حق شهروندی از زندان از آن استفاده می کند و اداره پلیس را منفجر می کند ،و یا جابه جایی که بین پلیس و دارو دسته جوکر رخ می دهد، و موقعیت انتزاعی که جای گروگان ها و گروگان گیرها عوض می شود ،جنبه های از به بازی گرفتن بنیان ها و قوانین جامعه و عوض کردن کارکرد نشانه های اجتماعی است ،که به گفته خود جوکر "اگر پایش بیفتد همدیگر را خواهند درید" .
هرچند در انتها نولان تسلیم خواسته جوکر نمی شود و آخرین کورسو را عدم پاسخ مثبت هر دو کشتی به درخواست جوکر قرار می دهد و این شاید تنها جایی است که در این شهر دیوانه دیوانه باورش برای همه و بیشتر از همه جوکر سخت است.
اما آنچه جدا از تمامی این ها "شوالیه سیاه" را به اثری شایسته توجه تبدیل می کند کار آیی است که در پس گنجاندن این مفاهیم در لابه لای اتفاق ها و عجین کردن آنها با ملزومات یک فیلم مهیج و پرتحرک است .نوعی هماهنگی دیدنی میان عناصر تشکیل دهنده یک فیلم سینمایی که هر کدام در ای خود و به اندازه به کار گرفته شده است.
حال چه اهمیتی دارد اگر منتقد سینما "پرویز نوری" ،نمی تواند و شاید نمی خواهد از اصولش تخطی کند و شوالیه تاریکی را دوست داشته باشد(او پیش از این شهر گناه را هم دوست نداشت ) .
چه اهمیتی دارد اگر او تنها در پس این فیلم فقط و فقط صحنه های خشن و حمله می بیند و عاجز باشد از درک زیبایی شناختی صحنه تعقیب و گریز جوکر و هاروی دنت و بتمن ، جایی که جوکر و یارانش با کامیون سیرک ماشین حامل هاروی را تعقیب می کنند.
سکانسی که جوکر و دارو دسته اش با کامیون سیرک به موازات ماشین پلیس حرکت می کنند و حرکت آن ها در تونل در پشت ستون ها با تغییرات نوری به نمایش عروسکی و خیمه شب بازی در ابعاد بزرگ بزرگ شبیه شده است.
یا وقتی یک منتقد خود را به خواب می زند و نمی خواهد صحنه فرار جوکر از زندان و آن تصویر سرشار و ناب را وقتی جوکر سرش را از ماشین بیرون می آورد و زیر نور چراغ های شهر انگار می خواهد بگوید شهر از آن من است را نادیده می گیرد اصلآ نباید سعی کرد از خواب بیدارش کرد.
پی نوشت : هیث لجر با این بازی و فیلم اوجی را برای بدمن های سینما آفرید که استانداردهای جدیدی را در سینما خواهند آفرید و بی تردید او یکی از محبوب ترین بدمن های سینما خواهد شد و جدول محبوب ترین بدمن ها را عوض خواهر کرد.
پی نوشت : اگر "شوالیه سیاه" را ندیده اید اصلآ سراغ انچه صدا و سیمای ایران خش کرد نروید درست مثل فیلم "میلیونر زاغه نشین " این فیلم ها از صدا و سیمای ایران ندیدنشان بهتر از دیدنشان است.
